Konstantin Vasilyev: Η ζωή του μεγάλου Ρώσου ζωγράφου Εθνικοσοσιαλιστή

Πρίν απο 76 χρόνια, στις 3 Σεπτεμβρίου 1942, ο μεγάλος Ρώσος καλλιτέχνης και οραματιστής, Κωνσταντίνος Βασίλιεφ, γεννήθηκε στην Ρωσία.

Ο Κωνσταντίνος Βασίλιεφ (Константин Алексеевич Васильев) ήταν Ρώσος ζωγράφος συμβολιστής, ο οποίος άφησε παρακαταθήκη πάνω από 400 έργα ζωγραφικής και σχέδια. Η γκάμα των έργων του περιελάμβανε πορτρέτα, τοπία, ρεαλιστικές συνθέσεις, ρωσικά έπη, σλαβική μυθολογία, όπως και πολεμικές συνθέσεις. Συνέβαλε σημαντικά στην διάδοση των θρυλικών μορφών της ρωσικής λαϊκής τέχνης, των τραγουδιών και των παραμυθιών. Στο σκανδιναβικό όγκο της δουλειάς του συμπεριλαμβάνονται απεικονίσεις του Οντίν, της Φρέγια και των Βαλκυρίων. Αρκετοί πίνακες του είναι αφιερωμένοι στον «Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο» του σοβιετικού λαού. Αυτοί περιλαμβάνουν τον «Στρατάρχη Ζούκοφ», «Εισβολή», «Η Παρέλαση του 1941» και «Νοσταλγία».

Ο ρόλος που θα παίξουν αργότερα οι πίνακες του Βασίλιεφ στο ρωσικό εθνικιστικό κίνημα και ειδικότερα στην αναβίωση της σκανδιναβικής κοσμοθεωρίας, είναι καταλυτικός. Οι ξανθοί γαλανομάτηδες Θεοί, οι Ήρωες των Σκανδιναβών και των Σλάβων, κοιτάζοντας τους απογόνους τους μέσα απ’ τους μνημειώδεις πίνακες του, αποπνέουν ηρωισμό και υπερηφάνεια. Αφυπνίζοντας τα φυλετικά αρχέτυπα, βγάζοντας τον λευκό Ρώσο από τον βαθύ λήθαργο.

Από πολύ μικρή ηλικία, οι γονείς του Vasiliev παρατήρησαν ότι ο γιος τους είχε μεγάλο καλλιτεχνικό ταλέντο. Ως εκ τούτου, έκαναν ότι ήταν δυνατόν για να δουν ότι θα λάμβανε την απαραίτητη εκπαίδευση για την ανάπτυξη αυτού του θείου δώρου. Μεταξύ 1954 και 1957 σπούδασε στην σχολή καλών τεχνών της Μόσχας όπου γνώρισε τις αισθητικές παραδόσεις της πατρίδας του. Στα μέσα της δεκαετίας του 1950 τα ρωσικά σχολεία άλλαξαν τον προσανατολισμό τους και έγιναν ακόμα πιο μολυσμένα από την κομμουνιστική προπαγάνδα. Ο Βασίλιεφ δεν αισθανόταν άνετα με τους περιορισμούς που έθεταν στο καλλιτεχνικό του έργο, μιας και δεν νοιαζόταν καθόλου για τον σοσιαλιστικό ρεαλισμό. Ως εκ τούτου, αποφάσισε να μεταφέρει τις σπουδές του στην Καλλιτεχνική Σχολή του Καζάν (1957-61). Οι καθηγητές του ήταν ο Π. Σπεράνσκυ, ο Β. Τιμοφέγιεφ και ο Ν. Σοκόλσκι, όλοι τους εκπρόσωποι της σχολής του κλασσικού ρωσικού ρεαλισμού οι οποίοι αποτέλεσαν το εικαστικό θεμέλιο στο έργο του.

Αυτοπροσωπογραφία του καλλιτέχνη

Ο Βασίλιεφ δεν συμβιβάστηκε με τον «επιτρεπόμενο» πατριωτισμό των καλιτεχνών της εποχής του. Στους πίνακες του δεν θα βρείτε μελόσχημους άνδρες, ροζομάγουλες γυναίκες με πολύχρωμα μαντίλια, εκκλησίες με χρυσούς τρούλους και άλλα κλασσικά χαρακτηριστικά του λαϊκίστικου πατριωτισμού.

Στις αυτοπροσωπογραφίες του ο Βασίλιεφ εμφανίζεται με ένα ανοιχτό καφέ πουκάμισο, στο φόντο ενός γλυπτού της εποχής του Τρίτου Ράιχ. Οι γείτονες του συχνά ανέφεραν στις τοπικές αρχές οτι «φασιστικά εμβατήρια» ακούγονται από το σπίτι του.

Όσον αφορά τον Βασίλιεφ στα γεγονότα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου τίποτα δεν μπορεί να αμφισβητηθεί. Ο ίδιος ο συγγραφέας δήλωσε: «Γεννήθηκα στο έδαφος του Τρίτου Ράιχ!». Αναφερόμενος στο κομμάτι που είχε καταλάβει τότε η Γερμανία. Επιπλέον, ο καλλιτέχνης αξιολόγησε την περίσταση αυτή ως ευεργετική, λέγοντας ότι τον προστάτεψε «από την επιρροή του ιμπρεσιονισμού, του εξπρεσιονισμού και άλλων σιωνισμών».

Πήρε μέρος σε πολλές εκθέσεις ζωγραφικής στη Μόσχα και το Καζάν. Τα έργα του παρουσιάστηκαν σε εκθέσεις σε διάφορες γκαλερί της Ρωσίας, Βουλγαρίας, Γιουγκοσλαβίας και Ισπανίας μεταξύ 1980 – 90. Ένα μουσείο δημιουργήθηκε στην μνήμη του στο χωριό του (Vasilyevo) το 1996, μια γκαλερί στο Καζάν και ένα μουσείο αφιερωμένο στην τέχνη του στην Μόσχα το 1998. Ο κύκλος της δουλειάς του για τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο βραβεύτηκε με το M. Dzhailiya Award το 1988.

Στις 29 Οκτωβρίου 1976 και σε ηλικία των 34 ετών, ο Κωνσταντίνος, πέθανε τραγικά παρασυρόμενος από ενα τρένο μαζί με έναν φίλο του. Κηδεύτηκε στο χωριό του όπου τιμητικά πήρε το όνομα του και ο τάφος του βρίσκεται κοντά σε ένα δέντρο που του άρεσε να σκαρφαλώνει όταν ήταν μικρός. Κατά τη διάρκεια της ζωής του κατάφερε να εκπληρώσει την αποστολή του σε αυτόν τον κόσμο, αφήνοντας πίσω μια μεγάλη παρακαταθήκη. Το 1982 ένας μικρό πλανήτης, ο 3930 Vasilyev, πήρε το όνομά του απο την αστρονόμο Lyudmilla Zhuravlyova.

 

 

Θάνος Χ.